२०२६ परीक्षा चक्रासाठी अद्ययावत माहिती. या मार्गदर्शनात MSCE पुणेतर्फे घेतल्या जाणाऱ्या चारही शिष्यवृत्ती परीक्षांचा समावेश आहे — मराठी, इंग्रजी, हिंदी व उर्दू माध्यमांत उपलब्ध.

📢 महत्त्वाचे — २०१६ पासून नवीन पॅटर्न: पूर्वी MSCE पुणेकडून फक्त इयत्ता ४ (PUP) व इयत्ता ७ (PSS) साठी शिष्यवृत्ती परीक्षा घेतल्या जायच्या. २०१६ पासून, ही परीक्षा इयत्ता ५ व इयत्ता ८ साठीही सुरू करण्यात आली आहे. आता चारही परीक्षा दरवर्षी घेतल्या जातात.

महाराष्ट्र राज्य शिष्यवृत्ती परीक्षा म्हणजे काय?

महाराष्ट्र राज्य परीक्षा परिषद (MSCE), पुणे, प्राथमिक व माध्यमिक शाळेतील विद्यार्थ्यांसाठी चार वार्षिक शिष्यवृत्ती परीक्षा घेते:

रोख शिष्यवृत्तीबरोबरच, या परीक्षा उत्तीर्ण झाल्याने विद्यार्थ्यांना लहान वयातच ओळख व आत्मविश्वास मिळतो — अनेक टॉप विद्यार्थी पुढे NMMS, NTSE आणि प्रवेश परीक्षांमध्ये यशस्वी होतात.

सर्व ४ शिष्यवृत्ती परीक्षा — त्वरित तुलना

परीक्षा कोडपूर्ण नावइयत्ताEkXam वर सराव पेपर
PSEप्राथमिक शिष्यवृत्ती परीक्षाइयत्ता ४५ पेपर (इंग्रजी माध्यम)
PUPपूर्व उच्च प्राथमिक शिष्यवृत्तीइयत्ता ५ नवीन२ पूर्ण पेपर (मराठी + इंग्रजी, प्रत्येकी १०० प्रश्न)
UPSउच्च प्राथमिक शिष्यवृत्तीइयत्ता ७५ पेपर (मराठी माध्यम)
PSSपूर्व माध्यमिक शिष्यवृत्तीइयत्ता ८ नवीन२ पूर्ण पेपर (मराठी + इंग्रजी, प्रत्येकी १०० प्रश्न)

🏆 १४ मोफत सराव पेपर उपलब्ध!

चारही शिष्यवृत्ती परीक्षांसाठी मोफत सराव करा — प्रत्येक प्रश्नाचे विस्तृत स्पष्टीकरण मराठी व इंग्रजीत. इयत्ता ५ व ८ चे पेपर सर्व विषय एकत्रित करणारे १०० प्रश्नांचे व्यापक मॉक टेस्ट आहेत.

📝 मोफत नोंदणी करा आणि सराव सुरू करा

PSE (इयत्ता ४) व UPS (इयत्ता ७) — पारंपरिक परीक्षा

परीक्षेचे स्वरूप — PSE (इयत्ता ४) व UPS (इयत्ता ७)

बाबतपशील
पेपर संख्या२ (पेपर १ व पेपर २)
पेपर १भाषा (५०) + गणित (१००) = १५० गुण, ९० मिनिटे
पेपर २भाषा (५०) + बुद्धिमत्ता (१००) = १५० गुण, ९० मिनिटे
एकूण गुण३०० (दोन पेपर मिळून)
माध्यमेमराठी, इंग्रजी, हिंदी, उर्दू
नकारात्मक गुणOMR आधारित – नकारात्मक गुण नाहीत

PSE (इयत्ता ४) — अभ्यासक्रम

पहिली भाषा: शुद्धलेखन, समानार्थी, विरुद्धार्थी, वाक्य रचना, वाचन आकलन. गणित: संख्या, बेरीज-वजाबाकी-गुणा-भाग, अपूर्णांक, दशांश, टक्केवारी, मापन, भूमिती (क्षेत्रफळ, परिघ). तिसरी भाषा: मूलभूत इंग्रजी. बुद्धिमत्ता: मालिका, वर्गीकरण, नातेसंबंध, दिशा.

UPS (इयत्ता ७) — अभ्यासक्रम

पहिली भाषा: प्रगत व्याकरण, समास, वाक्यप्रचार, म्हणी, गद्य-पद्य आकलन. गणित: प्रगत अंकगणित, बीजगणित (साधे), भूमिती, सांख्यिकी. तिसरी भाषा: प्रगत इंग्रजी व्याकरण. बुद्धिमत्ता: तर्कशक्ती, संख्या मालिका, संकेत भाषा, न्यायवाक्य.

PUP (इयत्ता ५) व PSS (इयत्ता ८) — नवीन पॅटर्न परीक्षा

महाराष्ट्र राज्य परीक्षा परिषदेने २०१६ पासून शिष्यवृत्ती परीक्षा इयत्ता ५ व इयत्ता ८ पर्यंत विस्तारित केली आहे. हे PSE (इयत्ता ४) व UPS (इयत्ता ७) पेक्षा वेगळे आहे. दोन्ही नवीन परीक्षा वयानुसार कठीण पातळीसह समान पॅटर्न पाळतात.

PUP — इयत्ता ५ शिष्यवृत्ती

PSS — इयत्ता ८ शिष्यवृत्ती

💡 EkXam वर उपलब्ध: इयत्ता ५ (PUP) व इयत्ता ८ (PSS) साठी प्रत्येकी १ पूर्ण पेपर मराठीत + १ इंग्रजीत. एकूण ४ नवीन-पॅटर्न शिष्यवृत्ती पेपर — सर्व विषय समाविष्ट, विस्तृत उत्तर स्पष्टीकरणासह मोफत.

प्रश्नांची कठीणपणा पातळी (सर्व ४ परीक्षांसाठी)

पात्रता

महत्त्वाच्या तारखा (साधारण)

⚠ महत्त्वाचे: तारखा दरवर्षी बदलतात. mscepune.in या अधिकृत वेबसाइटवर नवीनतम अधिसूचना पहा.

तयारीची रणनीती

टप्पा १ — पाया (३-४ महिने)

टप्पा २ — प्रगत सराव (२-३ महिने)

टप्पा ३ — मॉक टेस्ट (शेवटचा महिना)

शिफारस केलेली पुस्तके व स्रोत

नमुना प्रश्न

प्र १ (मराठी). 'सूर्य' या शब्दाचे लिंग कोणते?
A) पुल्लिंगी
B) स्त्रीलिंगी
C) नपुंसकलिंगी
D) अनिश्चित
उत्तर: A — सूर्य पुल्लिंगी. चंद्र, समुद्र, पर्वत सर्व पुल्लिंगी शब्द.
प्र २ (गणित). १/२ + १/४ = ?
A) २/६
B) २/४
C) ३/४
D) १/६
उत्तर: C — समान छेद: १/२ = २/४, अधिक १/४ = ३/४.
प्र ३ (बुद्धिमत्ता). २, ४, ६, ८, ? — पुढील संख्या कोणती?
A) ९
B) १०
C) १२
D) १५
उत्तर: B — सम संख्यांची मालिका, प्रत्येक २ ने वाढते: ८ + २ = १०.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

प्र: PSE, PUP, UPS व PSS मध्ये फरक काय?
चारही MSCE पुणेकडून घेतल्या जातात, पण वेगवेगळ्या इयत्तांसाठी: PSE = इयत्ता ४, PUP = इयत्ता ५, UPS = इयत्ता ७, PSS = इयत्ता ८. PUP व PSS २०१६ पासून सुरू केल्या आहेत.
प्र: शिष्यवृत्तीची रक्कम किती?
शिष्यवृत्तीची रक्कम इयत्ता व श्रेणीनुसार वेगवेगळी असते. साधारणपणे पास झालेल्या विद्यार्थ्यांना ₹१,५०० ते ₹८,००० पर्यंत वार्षिक शिष्यवृत्ती मिळू शकते.
प्र: कोणत्या माध्यमात परीक्षा देता येते?
चार माध्यमे उपलब्ध — मराठी, इंग्रजी, हिंदी, उर्दू. तुमची शाळा ज्या माध्यमात शिकवते तेच माध्यम निवडावे.
प्र: नकारात्मक गुण असतात का?
नाही — OMR आधारित परीक्षा असते, नकारात्मक गुण नाहीत. त्यामुळे सर्व प्रश्न सोडवा, अंदाजाने का असेना.
प्र: शिष्यवृत्ती परीक्षा उत्तीर्ण झाल्यावर काय फायदे?
१) वार्षिक रोख शिष्यवृत्ती २) सन्मानपत्र ३) पुढील शिष्यवृत्ती (NMMS, NTSE) साठी आत्मविश्वास ४) शाळेत ओळख ५) पालकांचा अभिमान — शैक्षणिक फायद्यांचा पाया.
प्र: अर्ज कसा भरायचा?
तुमच्या शाळेच्या मुख्याध्यापकांशी संपर्क साधा. शाळेतर्फे ऑनलाइन अर्ज भरला जातो. वैयक्तिक अर्ज भरता येत नाही.
प्र: तयारीसाठी किती वेळ आवश्यक?
६-८ महिन्यांची तयारी पुरेशी. दररोज १-२ तास सातत्याने अभ्यास केल्यास चांगले निकाल मिळतात.

🚀 EkXam.com वर सराव करा!

चारही शिष्यवृत्ती परीक्षांसाठी १४ मोफत सराव पेपर — प्रत्येक प्रश्नाचे विस्तृत उत्तर स्पष्टीकरण मराठी व इंग्रजीत.

📝 मोफत नोंदणी करा आणि सुरू करा

नोट: तारखा, शिष्यवृत्ती रक्कम व नियम MSCE पुणेच्या अधिसूचनेनुसार बदलतात. नवीनतम माहितीसाठी अधिकृत वेबसाइट पहा: mscepune.in.