तलाठी भरती 2026 चक्रासाठी अद्ययावत माहिती. महाराष्ट्र महसूल विभागाच्या विभागीय आयुक्तांच्या कार्यालयांद्वारे जिल्हा-निहाय आयोजित केली जाते.

तलाठी कोण असतो?

तलाठी हा महाराष्ट्र महसूल विभागाचा गाव पातळीवरील महसूल अधिकारी आहे. पूर्वी याला कुलकर्णी म्हणून ओळखले जायचे. तलाठी हा ७/१२ उतारा, ८-अ पत्रक, फेरफार यासारख्या जमीन नोंदी ठेवण्यासाठी, महसूल गोळा करण्यास मदत करण्यासाठी आणि गाव प्रशासनाचे विषय मंडल अधिकाऱ्याकडे कळवण्यासाठी जबाबदार असतो.

तलाठी भरती ही महाराष्ट्रातील सर्वात मोठ्या Grade C भरतींपैकी एक आहे — प्रत्येक चक्रात ४,००० ते ५,००० रिक्त जागा असतात आणि ७ ते १० लाख उमेदवार अर्ज करतात.

४K+
सरासरी रिक्त जागा
७L+
उमेदवार/चक्र
२००
एकूण गुण
१२० मिनिटे
कालावधी

निवड प्रक्रिया

तलाठी भरतीत फक्त एकच लेखी परीक्षा असते (शारीरिक चाचणी नाही).

वैशिष्ट्यतपशील
एकूण प्रश्न१००
एकूण गुण२०० (प्रत्येकी २ गुण)
कालावधी१२० मिनिटे (२ तास)
पद्धतवस्तुनिष्ठ / OMR
नकारात्मक गुण०.२५ किंवा ०.५ (अधिसूचनेप्रमाणे बदलते)
भाषामराठी + इंग्रजी (मिश्र माध्यम)

अभ्यासक्रम — ४ विभाग (प्रत्येकी २५ प्रश्न · ५० गुण)

विभाग १ — मराठी व्याकरण

शुद्धलेखन, समानार्थी शब्द, विरुद्धार्थी शब्द, संधी विच्छेद, समास (द्वंद्व, तत्पुरुष, कर्मधारय, बहुव्रीहि, द्विगु, अव्ययीभाव), लिंग, वचन, विभक्ती, प्रयोग (कर्तरी, कर्मणी, भावे), क्रियापद प्रकार, वाक्यप्रचार, म्हणी, अलंकार (उपमा, रूपक, यमक, अनुप्रास).

विभाग २ — इंग्रजी व्याकरण व शब्दसंग्रह

Synonyms (समानार्थी), Antonyms (विरुद्धार्थी), One-word substitutes, Idioms & Phrases (वाक्यप्रचार), Prepositions, Articles, Tenses (काळ), Voice (Active/Passive), Direct/Indirect Speech, वाक्य दुरुस्ती, Question tags, Comparative degrees, Conjunctions.

विभाग ३ — सामान्य ज्ञान

भारतीय राज्यघटना (मूलभूत हक्क, निर्देशक तत्त्वे, महत्त्वाची कलमे), महाराष्ट्र राज्यशास्त्र (मुख्यमंत्री, राज्यपाल, जिल्हे, महसूल विभाग), पंचायत राज (७३वी घटनादुरुस्ती), जमीन महसूल पद्धती (७/१२, ८-अ, फेरफार, MLRC १९६६, तलाठी साजा, मंडल अधिकारी, तहसीलदार), भारतीय इतिहास, भूगोल (महाराष्ट्रातील नद्या, पर्वत), चालू घडामोडी (राष्ट्रीय + महाराष्ट्र), क्रीडा, पुरस्कार.

विभाग ४ — बुद्धिमापन चाचणी

संख्या मालिका, अक्षर मालिका, संकेत भाषा (Coding-Decoding), साधर्म्य, नातेसंबंध, दिशा ज्ञान, क्रमवारी (row problems), विषम शब्द, विधान-निष्कर्ष, न्यायवाक्य (Syllogism), घड्याळ आणि दिनदर्शिका, सोपी अंकगणित तर्कशक्ती, आरशातील प्रतिबिंब, घन आणि फासे.

पात्रता निकष

मुख्य आवश्यकता: कोणत्याही शाखेतील पदवी + MSCIT (Maharashtra State Certificate in IT) किंवा समकक्ष संगणक प्रमाणपत्र.

तलाठ्याची भूमिका आणि दस्तऐवज

तलाठी अनेक महत्त्वाच्या जमीन दस्तऐवजांचे व्यवस्थापन करतो. हे समजून घेणे परीक्षेतील GK आणि भविष्यातील नोकरीसाठी उपयुक्त ठरते:

महसूल पदानुक्रम (खालून वर)

कोतवाल → तलाठी → मंडल अधिकारी → तहसीलदार → उपविभागीय अधिकारी (SDO) → जिल्हाधिकारी → विभागीय आयुक्त.

शिफारस केलेले पुस्तके व स्रोत

नमुना प्रश्न

प्र १. महाराष्ट्रातील शेतजमिनीच्या मालकी व लागवडीबद्दलचा जमीन नोंदींचा उतारा कोणता?
A) ८-अ
B) ७/१२
C) फेरफार
D) नकल
उत्तर: B — ७/१२ उतारा (सात-बारा) हा मालकी, क्षेत्रफळ आणि पिकांची माहिती दर्शवणारा मुख्य जमीन नोंदींचा उतारा आहे.
प्र २. "मुलगी" या शब्दाचे अनेकवचन:
A) मुली
B) मुलीं
C) मुलगी
D) मुलगीय
उत्तर: A — मुलगी (एकवचन) → मुली (अनेकवचन).
प्र ३. योग्य पर्याय निवडा: "Neither Ram ___ Shyam is coming."
A) or
B) nor
C) and
D) but
उत्तर: B — जोड जोडणी (Correlative conjunction): "Neither... nor" (नेहमी एकत्र वापरतात).

तयारीची योजना — ४ महिन्यांची

महिना १ — पाया मजबूत करा

महिना २ — सखोल अभ्यास

महिना ३ — प्रयोग

महिना ४ — पूर्ण मॉक टेस्ट

💡 गुणांचे लक्ष्य: सुरक्षित मेरिट स्थानासाठी २०० पैकी १५०+ गुण मिळवण्याचे लक्ष्य ठेवा. OBC/खुल्या प्रवर्गासाठी कट-ऑफ जिल्हानुसार १३५ ते १५५ पर्यंत असते.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

प्र: तलाठी भरतीसाठी MSCIT आवश्यक आहे का?
होय — MSCIT (किंवा समकक्ष १०० तासांचे संगणक प्रमाणपत्र) आवश्यक आहे. तयारीसोबतच पूर्ण करा.
प्र: परीक्षा फक्त मराठीत असते का?
परीक्षेत मराठी विभाग व इंग्रजी विभाग असतो. GK आणि बुद्धिमापन दोन्ही भाषांत असतो. मजबूत मराठी असणे आवश्यक आहे.
प्र: नकारात्मक गुण कसे लागू होतात?
पारंपरिकपणे प्रत्येक चुकीच्या उत्तराला ०.२५ किंवा ०.५ गुण वजा — पण अचूक दर अधिसूचनेप्रमाणे बदलतो. नवीनतम अधिसूचना पहा.
प्र: रिक्त जागांची अधिसूचना जिल्हा-निहाय असते का?
होय — तलाठी भरती संबंधित विभागीय आयुक्तांच्या कार्यालयाकडून जिल्हा-निहाय आयोजित केली जाते. तुम्ही विशिष्ट जिल्ह्यासाठी अर्ज करता.
प्र: पगार किती असतो?
तलाठी हे Grade C पद आहे — वेतनश्रेणी S-8 (₹२५,५०० ते ₹८१,१०० मूळ वेतन + DA, HRA इत्यादी). हातात मिळणारा पगार जिल्ह्यानुसार साधारण ₹४२,००० ते ₹५२,००० प्रति महिना.
प्र: तलाठी होण्यासाठी शेतकरी कुटुंबातील असणे आवश्यक आहे का?
नाही — कोणत्याही कुटुंबातील उमेदवार तलाठी बनू शकतो. पात्रता निकष पूर्ण करा आणि परीक्षा उत्तीर्ण व्हा.
प्र: तलाठीची पदोन्नती कशी होते?
तलाठी → मंडल अधिकारी (Circle Officer) → नायब तहसीलदार → तहसीलदार. सेवाज्येष्ठता व विभागीय परीक्षांच्या आधारे पदोन्नती मिळते.

🚀 EkXam.com वर सराव करा!

महाराष्ट्र तलाठी भरतीचे दोन पूर्ण मॉक टेस्ट — चारही विभागांचे २०० प्रश्न, मराठी व इंग्रजी दोन्ही भाषांत विस्तृत स्पष्टीकरण.

📝 मोफत नोंदणी करा आणि सुरू करा

नोट: रिक्त जागा, वयोमर्यादा आणि नकारात्मक गुणांचे नियम अधिसूचनेनुसार बदलतात. नवीनतम माहितीसाठी महाराष्ट्र महसूल विभागाच्या अधिकृत अधिसूचनेची पडताळणी करा: revenue.maharashtra.gov.in.